Bẻ gãy rào cản của đố kỵ và bản ngã
Trong kinh điển Pali, Đức Thế Tôn dạy: “Pūjā ca pūjanīyānaṃ” – Tôn vinh bậc đáng tôn vinh là điềm lành tối thượng (Mangala Sutta).
Tuy nhiên, Sự Thật Hiển Lộ cho thấy: trong tâm thức con người luôn tồn tại những mắt xích u tối ngăn cản ta công nhận cái tốt, cái đẹp của người khác.
Tại sao khi thấy một bậc chân tu hạnh đầu đà, hay một người thương Rừng Gọi hồi sinh kỳ diệu nhờ nhịn khô, có người lại không thể hoan hỷ (Rejoice), mà trái lại còn khởi tâm phán xét hoặc thờ ơ?
- Những rào cản vô hình (Obstacles)
Có nhiều chướng ngại tâm linh (Fetters) ngăn cách chúng ta với sự trân trọng (Appreciation):
– Tật đố (Issā – Envy): Chất độc khiến tâm khó chịu khi thấy người khác có đức hạnh hoặc thành công hơn mình. Người có tâm tật đố giống như đứng trong bóng tối, thấy ánh sáng thì chói mắt nên tìm cách phủ nhận ánh sáng.
– Ngã mạn (Māna – Pride): Bản ngã luôn muốn mình là “số 1”. Khi công nhận ai đó tốt hơn, bản ngã cảm thấy bị đe dọa. Nó liền tìm cách “tầm nguyên” – soi mói một vết xước nhỏ trên viên ngọc quý để khỏi phải tôn vinh.
– Sự bất mãn (Arati): Trạng thái tâm không vui, thiếu hỷ lạc. Khi bên trong đầy rác rưởi phiền não, ta không còn không gian để chứa đựng cái thiện của người khác.
– Vô minh (Avijjā – Ignorance): Không thấy rõ nhân quả, không nhận ra giá trị của thiện pháp, nên dễ rơi vào thái độ thờ ơ hoặc phủ nhận.
– Tham ái (Taṇhā – Selfish Desire): Khi tâm còn chấp vào lợi ích riêng, ta chỉ tôn trọng những gì phục vụ cho cái tôi.
– Ngã mạn vi tế (Dānāmāna, Paṇṇāmāna): Những dạng kiêu mạn tinh vi, khiến ta luôn so sánh và đặt mình trên người khác.
– Tà kiến (Micchādiṭṭhi – Wrong View): Không phân biệt thiện – bất thiện, tôn vinh cái sai, xem thường cái đúng.
- Hệ quả của việc không biết “Tùy hỷ”
Khi không thể tán thán người hiền (Worthy of honor), chúng ta rơi vào tầng năng lượng thấp (Force dưới 200 theo David Hawkins).
– Tâm đố kỵ sinh ra các hóa chất độc hại, gây bệnh cho chính mình.
– Ngược lại, Tâm Hỷ (Muditā) – vui với niềm vui của người – là “thực phẩm thượng hạng” nuôi dưỡng tế bào và tâm hồn.
- Đột nhập và bẻ gãy mắt xích “Khó tán thán”
Để vượt qua chướng ngại này, hành giả Rừng Gọi cần thực hành:
Thực chứng để thấu cảm: Chỉ khi bạn từng ngồi kiết già đau đớn, bạn mới trân quý người ngồi được 1–2 giờ. Chỉ khi bạn từng vượt qua cơn đói khát ảo, bạn mới cúi đầu kính phục bậc đầu đà nhịn ăn lâu ngày.
Quán chiếu Vô ngã (Anattā): Cái thiện, cái tốt không của riêng ai. Khi ta tán thán người khác, chính là ta đang tán thán Chánh pháp đang vận hành.
Thực hành Tùy hỷ công đức: Hiểu rằng khi ta thành tâm khen ngợi một hành động thiện, ta nhận được năng lượng lành tương đương. Đây là con đường “không làm mà vẫn có phước” – một sự đầu tư tâm linh khôn ngoan nhất.
Lời nhắn từ Sư Tuệ Đức (Sư Rừng Gọi)
Người thương ơi, đừng để bản ngã biến mình thành kẻ sa mạc không tin có băng giá, hay người đứng trong hang tối phủ nhận ánh mặt trời.
Hãy để tâm mình rộng mở như rừng Gosinga. Khi bạn biết cúi đầu trước cái thiện, chính là lúc bạn đang cao lớn hơn trong đạo hạnh.
Tôn vinh người hiền là cách ngắn nhất để chính mình trở nên hiền thiện.
Viết từ lòng từ bi của Sư Tỳ kheo Tuệ Đức (Sư Rừng Gọi)
Yangon, Myanmar – 2026
