Kinh Ariyavaṁsa (Dòng dõi của bậc Thánh)

Aṅguttara Nikāya 4.28
3. Uruvelavagga
Ariyavaṁsasutta = Ariyāvāsa Sutta

“Này các Tỳ-kheo, có bốn dòng dõi cao quý này — tối thượng, nguyên thuỷ, lâu đời, thuộc truyền thống cổ xưa, không bị pha tạp, từ xưa chưa từng bị pha tạp; nay không bị pha tạp và tương lai cũng không bị pha tạp; không bị các sa-môn (Tỳ – kheo), bà-la-môn có trí (trí tuệ) chê trách hay bác bỏ. Bốn điều ấy là gì?

(1) Tri túc với y áo

Này các Tỳ-kheo, ở đây vị Tỳ-kheo biết đủ với bất cứ loại y áo, y phục nào.
Vị ấy tán thán sự tri túc với bất cứ loại y phục nào, và không vì y phục mà tìm kiếm một cách không thích đáng, một cách không thích hợp hay sai trái.

Nếu không được có y áo, vị ấy không lo lắng hay không dao động mà tự mình làm lấy từ sự ghép những mảnh vải ở nơi đống rác, nghĩa trang… khi người ta quẳng đi.
Nếu có được y áo, vị ấy sử dụng mà không dính mắc, không mê đắm, không chấp thủ hay chìm đắm mù quáng, thấy rõ nguy hại trong đó và hiểu được con đường xuất ly khi sử dụng.

Vị ấy cũng không vì sự tri túc ấy mà tự đề cao, ca ngợi mình hay chê bai, hạ thấp người khác.

Tỳ-kheo nào khéo léo trong điều này, tinh tấn, không biếng nhác, có chánh tri, có chánh niệm, tỉnh giác, vị ấy được gọi là đang đứng trong dòng dõi cao quý, truyền thống Thánh cổ xưa, tối thượng.

(2) Tri túc với thức ăn khất thực

Lại nữa, vị Tỳ-kheo đi khất thực và biết đủ với bất cứ loại vật thực khất thực nào.
Vị ấy tán thán sự tri túc- biết đủ với bất cứ loại vật thực nào và không vì thức ăn mà tìm kiếm không thích hợp, sai trái không đúng pháp.

Nếu không được thức ăn, vị ấy không bận tâm, không dao động.
Nếu được thức ăn, vị ấy sử dụng không dính mắc, không bị ràng buộc, không mê đắm, không chấp thủ, không chìm đắm mù quáng, thấy rõ nguy hại trong đó và hiểu được sự xuất ly.

Vị ấy không tự tôn mình hay hạ thấp người khác vì điều đó.

Tỳ-kheo nào tinh tấn, tỉnh giác và chánh niệm trong điều này, vị ấy được gọi là đang đứng trong dòng dõi Thánh cổ xưa.

(3) Tri túc với chỗ ở

Lại nữa, vị Tỳ-kheo biết đủ với bất cứ chỗ ở nào.
Vị ấy tán thán sự tri túc với bất cứ chỗ ở nào và không vì chỗ ở mà tìm cầu điều không thích đáng.

Nếu không được chỗ ở, vị ấy không lo lắng, không dao động.
Nếu được chỗ ở, vị ấy sử dụng mà không dính mắc, không mê đắm, không chấp thủ hay chìm đắm mù quáng, thấy rõ nguy hại trong đó và hiểu được con đường xuất ly khi sử dụng.

Vị ấy cũng không vì sự tri túc ấy mà tự đề cao, ca ngợi mình hay chê bai, hạ thấp người khác.

Tỳ-kheo nào khéo léo trong điều này, tinh tấn, không biếng nhác, có chánh tri, có chánh niệm, tỉnh giác, vị ấy được gọi là đang đứng trong dòng dõi cao quý, truyền thống Thánh cổ xưa, tối thượng.

(4) Hoan hỷ, hân hoan trong tu tập (thiền duyệt) và đời sống buông bỏ, xả ly (pháp hỷ)

Lại nữa, vị Tỳ-kheo lấy sự tu tập làm niềm vui, hoan hỷ, hân hoan trong sự tu tập – thiền tập (phát triển tâm – bhāvanā, meditation);
và lấy việc buông bỏ, sự từ bỏ (đoạn trừ phiền não) làm niềm vui, hoan hỷ trong sự đoạn trừ (ly dục sinh hỷ lạc).

Nhưng Vị ấy cũng không vì sự tri túc ấy mà tự đề cao, ca ngợi mình hay chê bai, hạ thấp người khác.

Tỳ-kheo nào khéo léo trong điều này, tinh tấn, không biếng nhác, có chánh tri, có chánh niệm, tỉnh giác, vị ấy được gọi là đang đứng trong dòng dõi cao quý, truyền thống Thánh cổ xưa, tối thượng.

Này các Tỳ-kheo, đó là bốn truyền thống cao quý, bốn dòng dõi Thánh — nguyên thuỷ, tối thượng, lâu đời, truyền thống cổ xưa, không bị pha tạp, từ xưa chưa từng bị pha tạp; nay không bị pha tạp và tương lai cũng không bị pha tạp; không bị các sa-môn, bà-la-môn trí tuệ chê trách.

Này các Tỳ-kheo, một Tỳ-kheo thành tựu bốn truyền thống cao quý hay còn gọi là bốn dòng dõi Thánh này, dù sống ở phương Đông, phương Tây, phương Bắc hay phương Nam, vị ấy vẫn thắng được sự bất mãn; sự bất mãn không thắng được vị ấy.

Vì sao vậy?

Bởi vì người trí truệ là người kiên định, có khả năng vượt qua sự bất mãn và khoái lạc, tự thắng chính mình.

Kệ tụng kết

Sự bất mãn, chê trách, chỉ trích hay phê phán của người đời,
những ngọn gió chướng của thế gian,
không thể thắng, không thể quật ngã người trí có tâm kiên định.

Người trí cũng không bị bất mãn, chê trách hay phê phán chế ngự.
Chính người trí và bậc kiên định thắng được tất cả những điều ấy,
vì người trí là người bất động tâm, bậc tối thắng vượt qua mọi bất mãn.

Đối với người đã từ bỏ mọi hành nghiệp trói buộc,
mọi tham cầu và sân hận,
đã xua tan các phiền não,
ai có thể ngăn cản được người ấy?

Giống như vàng ròng tinh luyện từ sông Jambu,
ai có thể chê trách người ấy,
ai xứng đáng chê trách người ấy?

Người ấy sống tri túc và xả ly,
vô hại (ahimsa, respect of life, non-harm), thiện ý, không sân hận (adosa, good will),
an trú trong chánh niệm (Sammā-sati, right mindfulness),
và chánh định (Sammā-samādhi, right immersion, right concentration),

sống tỉnh thức trong hiện tại,
nội tâm tĩnh lặng, nhất tâm (ekaggatā).

Ngay cả chư thiên cũng tán thán người ấy,
và Phạm thiên cũng tán thán người ấy.