THƯ KIẾN NGHỊ KHẨN CẤP
V/v: Thực thi pháp luật, giáo dục đạo đức môi trường và chuyển đổi mô hình bảo tồn hệ sinh thái vườn chim Hai Chìa (Vĩnh Long)
Kính gửi: Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng
Tôi tên là: Nguyễn Huỳnh Thuật
Thạc sĩ Lâm nghiệp (VN), Thạc sĩ Môi trường (Tokyo), Chuyên gia UNESCO, Tư vấn CIFOR.
Nguyên cán bộ VQG Cát Tiên – Sáng lập Nhóm Yêu quý Bảo vệ Cát Tiên (SCT) và Thanh lọc 7T Rừng Gọi.
Nay là Tỳ kheo Thích Tuệ Đức.
Kính thưa Thủ tướng,
Từ Yangon (Myanmar), trong tâm thế chuẩn bị cho hành trình hoằng pháp tại EU, tôi viết thư này với niềm tin trọn vẹn vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc gắn liền với sự tăng trưởng xanh bền vững. Như tôi đã từng chia sẻ tại Đại lễ Tam hợp Liên Hiệp Quốc (UN Vesak) 2008: Đất nước trong ta hay đất nước ngoài ta chỉ có thể bình an, và nền văn minh này chỉ có thể trường tồn, nếu con người biết thực hành tiêu thụ chánh niệm và tôn trọng sự sống tối thượng.
Chúng ta cần những “anh hùng thời đại mới” — những con người dũng cảm vượt qua ranh giới quốc gia, định kiến tôn giáo và ý thức hệ để cùng bảo vệ hành tinh xanh. Bác Hai Chìa chính là hình ảnh sống động của tinh thần ấy: một lão nông 81 tuổi lặng lẽ gìn giữ hơn 4.000 cá thể Cò Nhạn (Anastomus oscitans) cùng nhiều loài chim quý hiếm trong Sách Đỏ giữa miền quê Vĩnh Long.
Tôi vô cùng trân quý những quyết sách mang tầm thời đại của Đảng, Nhà nước và Chính phủ, đặc biệt là Chỉ thị số 04/2022/CT-TTg và Kế hoạch phối hợp số 628/KH-BCA-BNN&MT (17/10/2025) giữa Bộ Công an với Bộ Nông nghiệp & Môi trường nhằm ngăn chặn nạn săn bắt, tận diệt động vật hoang dã. Đó là những “thanh bảo kiếm” pháp lý thể hiện trách nhiệm của Việt Nam với thiên nhiên và cộng đồng quốc tế.
Thế nhưng, tại vườn chim của bác Hai Chìa ở huyện Trà Ôn, Vĩnh Long — nơi trú ngụ của hơn 4.000 cá thể Cò Nhạn cùng nhiều loài chim quý hiếm trong Sách Đỏ — sự trì trệ trong việc thực thi Quyết định 998/QĐ-UBND (04/05/2023) đang khiến máu của những loài chim quý hiếm cần được pháp luật bảo vệ nghiêm ngặt vẫn tiếp tục đổ xuống giữa sự bất lực của một lão nông 81 tuổi.
Thưa Thủ tướng, đây không chỉ là tài sản của một cá nhân hay một địa phương, mà là một ‘di sản xanh’ mang tầm vóc quốc gia và quốc tế — nơi đang được gìn giữ bằng tình thương, sự cô độc và cả nước mắt của một lão nông nhân hậu. Di sản quý giá này cần được hiểu sâu, thương thấu và chung tay bảo vệ bằng hành động thực tiễn trên thực địa, chứ không thể chỉ nằm trên những trang giấy báo cáo. Bởi lẽ, vườn chim Hai Chìa chính là lá phổi xanh điều hòa sinh thái và là túi tiền xanh bền vững cho nhân dân, góp phần khẳng định vị thế một Việt Nam trách nhiệm và phát triển xanh trong mắt bạn bè quốc tế hôm nay và mai sau.
Phải chăng khoảng cách giữa chủ trương lớn và thực tế đời sống vẫn còn quá xa? Và liệu đã đến lúc những quyết sách đầy nhân văn ấy cần được thực thi mạnh mẽ hơn ngay tại từng địa phương, để không còn tiếng chim kêu cứu giữa sự im lặng của con người?
Tôi trân trọng kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo:
1. Chuyển hóa từ “Săn bắt” sang “Du lịch sinh thái & Tỉnh thức” (Win-Win): Thay vì chỉ dừng lại ở các biện pháp ngăn chặn thụ động, kính mong Thủ tướng chỉ đạo tỉnh Vĩnh Long khẩn trương hiện thực hóa hệ thống tháp canh và camera giám sát theo đúng tinh thần quyết sách đã ban hành. Từ kinh nghiệm hơn 20 năm trước tại Cát Tiên, khi tôi đưa thiền tập vào đại ngàn và được Tiến sĩ Marina Kenyon (Đại học Cambridge) khẳng định: “Mọi người sẽ ở lại lâu hơn khi họ sống chậm lại và học cách trân trọng thiên nhiên”. Nếu biến vườn chim Hai Chìa thành điểm đến “Du lịch xem chim tỉnh thức”, chúng ta sẽ thu hút được dòng khách quốc tế cao cấp từ các quốc gia phát triển như Nhật Bản, Hoa Kỳ, EU… Đây chính là chìa khóa tạo nguồn thu ngân sách lớn và sinh kế bền vững cho nhân dân địa phương.
2. Giáo dục Đạo đức môi trường theo nguyên tắc Toàn cầu: Cần chú trọng giáo dục đạo đức tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế (UNESCO Manifesto 2000) mà cố Thủ tướng Phan Văn Khải đã ký kết tham gia. Người dân cần được hướng dẫn về nguyên tắc Tôn trọng sự sống (Respect of Life) và Tiêu thụ có trách nhiệm (Responsible Consumption). Đây là giải pháp gốc rễ để ứng phó với các vấn nạn thực tế tại địa phương, đồng thời đóng góp tích cực vào nỗ lực giảm thiểu biến đổi khí hậu toàn cầu.
3. Hành động khẩn thiết để cứu lấy “Mẹ Đất”: Kính mong Thủ tướng cho xác minh tại sao một dự án mang tầm vóc bảo tồn và giáo dục quốc gia lại chậm trễ trong việc thực thi Quyết định 998/2023/QĐ-UBND của Uỷ ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long. Kính mong Thủ tướng hãy cứu lấy vườn chim này như chúng ta đã từng cứu lấy “Rừng Cát Tiên”, cứu lấy trẻ thơ khỏi vấn nạn thực phẩm ngộ độc… để tương lai con cháu không phải xót xa nhìn cánh chim trời chỉ còn qua những trang tin cũ hay những câu chuyện xưa.
Chỉ khi chúng ta biết sống tri túc, thiểu dục, dành thời gian lắng nghe và hiểu thương chính mình, thanh lọc thân tâm như nội dung tôi đã tâm huyết gửi tới Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, chúng ta mới thực sự cứu được lá phổi xanh, tạo dựng túi tiền xanh cho nhân dân và gìn giữ hành tinh xanh cho hậu thế.
Kính chúc Thủ tướng sức khỏe, luôn là tấm gương mẫu mực dẫn dắt dân tộc vươn mình bằng sự nghiệp dân chủ đích thực và bảo tồn di sản thiên nhiên quốc gia.
Trân trọng và biết ơn Thủ tướng!
Từ Myanmar, ngày 15 tháng 05 năm 2026
(Ký tên)
Tỳ kheo Thích Tuệ Đức
Đính kèm thư này:
– Bức thư của TS. Marina Kenyon (Đại học Cambridge, 2006): Minh chứng về sức hấp dẫn của thiền và du lịch tỉnh thức đối với giới học giả và du khách quốc tế.
– Báo cáo tại UN Vesak 2008 (In trong kỷ yếu): Giải pháp Phật giáo về thay đổi khí hậu và bảo vệ môi trường toàn cầu.