NHẬT KÝ THIỀN TẬP – RỪNG THIỀN MYANMAR, NGÀY 02/09/2026

(Ghi chép sau thời thiền canh đầu trước bình minh.)

Sáng nay, bắt đầu tọa thiền kiết già từ gần 3 giờ đến 5 giờ 30.

Trong thời gian ấy, thân trở nên rất nhẹ, những cảm giác đau nhức thô rõ dần lắng xuống. Hỷ và lạc (pīti-sukha) khởi lên, tuôn tràn, an tỏa toàn thân nhưng đi cùng sự khinh an. Tâm không thấy hôn trầm hay trạo cử; chánh niệm và tỉnh giác rõ ràng.

Có lúc tâm an tịnh đến mức những cảm thọ và tác động thô của thân dường như lắng xuống sâu. Một trạng thái ly dục, nhẹ nhàng, vắng lặng được trực tiếp kinh nghiệm.

Nhưng chỉ ghi nhận như vậy.

Không gọi tên nó là Niết-bàn. Không gọi tên nó là quả vị. Không biến một kinh nghiệm thiền thành một thành tựu của cái tôi.

Đến 7 giờ 22 phút, một cơn động đất bất ngờ xảy ra. Nền đất rung lắc mạnh, tiếng rung chuyển từ mái tôn kuṭi vang lên.

Thân lập tức nhận biết sự chuyển động của cảnh. Nhưng khi quan sát tâm, thấy tâm vẫn khá bình tĩnh và sáng suốt, không một chút dao động:

rung động xảy ra → biết rung động → tâm biết rõ đang có rung động.

Không thấy sự hoảng loạn hay phản ứng tâm khởi lên.

Đây là một điều đáng ghi nhận để tự quán chiếu, nhưng không phải một bằng chứng về quả vị hay sự đoạn tận phiền não.

Bởi một khoảnh khắc tâm bình tĩnh trước ngoại cảnh vẫn có thể là kết quả của nhiều duyên: sự tu tập, chánh niệm, định lực, hoàn cảnh tâm lý lúc ấy… Muốn biết những kiết sử đã thực sự được đoạn tận hay chưa, không thể chỉ dựa vào một kinh nghiệm đặc biệt.

Định có thể làm các phiền não tạm thời lắng xuống. Nhưng tạm thời lắng xuống không đồng nghĩa với đã đoạn tận tận gốc.

Vì vậy, thay vì tự hỏi:

Ta đã đạt đến đâu?

tốt hơn nên hỏi:

Khi tham, sân, ái, mạn và chấp thủ thực sự có mặt, tâm này có còn bị chúng dẫn đi hay không?

Và còn phải tiếp tục quan sát trong những hoàn cảnh rất đời thường: khi bị hiểu lầm, bị phê phán, bị tổn thương, khi điều mình muốn không thành, khi gặp người mình không thích, hoặc khi đứng trước những nghịch cảnh bất ngờ.

Chính ở đó, sự tu tập mới tiếp tục được soi chiếu.

Cạm bẫy lớn nhất sau những trải nghiệm thiền sâu có lẽ không phải là trạng thái hỷ lạc, mà là ái nhiễm – dính mắc – thích thú đối với chính trạng thái ấy.

Tâm có thể bắt đầu mong muốn:

“Lần sau phải trở lại được như sáng nay.”

Rồi từ đó sinh ra tìm kiếm, chờ đợi, so sánh và chấp thủ.

Đó vẫn là ái.

Vì vậy, bước ra khỏi thời thiền, xin buông luôn cả kinh nghiệm vừa qua.

Hỷ đến — biết hỷ.
Lạc đến — biết lạc.
Thân nhẹ — biết thân nhẹ.
Tâm an — biết tâm an.
Tâm không dao động — biết tâm không dao động.
Mọi thứ sinh khởi — thấy, biết (see, know).
Mọi thứ biến mất — thấy, biết.

Không săn tìm ánh sáng.
Không săn tìm nimitta.
Không săn tìm Niết-bàn.
Không săn tìm quả vị.

Chỉ trở về với pháp đang hiện tiền.

Thân thẳng, niệm rõ, giữ đề mục, không phóng dật. Thấy các pháp như chúng đang là: sinh thì biết sinh, diệt thì biết diệt; vô thường thì thấy vô thường; không phải ta thì không nhận làm ta.

Nếu có an lạc, không nắm giữ.
Nếu có đau nhức hay bất an, không xua đuổi.
Nếu có kinh nghiệm sâu sắc, không dựng lên một “cái tôi” từ đó.

Tu không phải để trở thành một ai đó đặc biệt.

Tu là thấy ngày càng rõ hơn cái gì đang sinh, cái gì đang diệt, cái gì đang được chấp thủ — và học cách buông xuống.

Trở về với sự trống rỗng, vô danh.

Để Pháp được là Pháp.

Tỳ kheo Tuệ Đức (Paññaguṇa – Sư Rừng Gọi)

……………..

MEDITATION DIARY – MYANMAR, SEPTEMBER 2, 2026

(Notes following the pre-dawn meditation session.)

This morning, I sat in the full lotus posture from nearly 3:00 to 5:30 AM.

During this time, the body became exceedingly light, and the gross sensations of pain gradually subsided. Joy and bliss (pīti-sukha) arose and spread, accompanied by deep tranquility (passaddhi). The mind experienced no sloth, torpor, or restlessness; mindfulness and clear comprehension (sati-sampajañña) became distinct and sharp.

At times, the mind was so peaceful that gross feelings and physical impacts seemed to settle profoundly. A state of seclusion from sensual desires, lightness, and profound stillness was directly experienced.

Yet, it was merely noted as such. I did not label it as Nibbāna. I did not label it as an attainment. I did not turn a meditative experience into an achievement of the “self.”

At 7:22 AM, an unexpected earthquake occurred. The house shook violently. The physical body immediately perceived the movement of the external environment. However, upon observing the mind, it remained quite calm and lucid:

Shaking occurred → knowing the shaking → the mind clearly knew there was shaking. Neither panic nor any reaction of aversion arose.

This is a point worth noting for self-reflection, but it is not proof of any attainment or the eradication of defilements. A moment of mental calmness in the face of external conditions can be the result of various factors: one’s practice, mindfulness, concentration power (samādhi), or the psychological state at that particular time… To know whether the fetters (saṃyojana) have truly been eradicated, one cannot rely on a single extraordinary experience.

Concentration can temporarily suppress defilements. But temporary suppression does not mean uprooting them entirely. Therefore, instead of asking, “What level have I attained?”, it is better to ask, “When greed, aversion, craving, conceit, and clinging are actually present, is this mind still led astray by them?”

Furthermore, one must continue observing in very ordinary situations: when misunderstood, criticized, or hurt; when desires are unfulfilled; when meeting someone disliked; or when facing unexpected adversities. It is precisely there that the practice continues to be tested and illuminated.

Perhaps the greatest trap following deep meditative experiences is not the state of joy and bliss itself, but the craving for and attachment to that very state. The mind might start desiring: “Next time, I must return to how it was this morning.” From that arises seeking, waiting, comparing, and clinging. That is still craving (taṇhā).

Therefore, stepping out of the meditation session, I choose to let go of the recent experience altogether.

Joy arises — knowing joy. Bliss arises — knowing bliss. Body feels light — knowing the body feels light. Mind is peaceful — knowing the mind is peaceful. Mind is unshakable — knowing the mind is unshakable.

Everything that arises — known. Everything that passes away — known. No hunting for light. No hunting for nimitta. No hunting for Nibbāna. No hunting for attainments.

Just returning to the present reality. Keeping the body straight, mindfulness clear, sustaining the meditation object, without distraction. Seeing things exactly as they are: arising is known as arising, passing away is known as passing away; impermanence is seen as impermanence; non-self is not claimed as “me.”

If there is peace, do not grasp it. If there is unrest, do not chase it away. If there is a profound experience, do not construct an “I” out of it.

To practice is not to become someone special. To practice is to see more and more clearly what is arising, what is passing away, what is being clung to — and to learn how to let go.

Returning to emptiness, to namelessness. Letting the Dhamma be the Dhamma.

Bhikkhu Tuệ Đức (Paññaguṇa)