Sau khi thăm không gian tu học tại trường thiền Pa-Auk Tawya, và có dịp trao đổi cùng ngài Sayadaw – hiệu trưởng của trường, đồng thời trải qua một thời thiền sâu trên đỉnh núi cao nhất nơi đây vào ngày thứ sáu, 3 tháng 4 năm 2026 (tức ngày 16/02 âm lịch năm Bính Ngọ), sư thấy cần chia sẻ đôi điều.
Thời nay, không ít người mượn đạo tạo đời.
Có người đội lốt tu hành, khoác áo cà sa nhưng trong tâm vẫn bị tham, sân, si chi phối; bị ma quỷ uy hiếp và tà kiến dẫn dắt.
Nếu thật sự là người tu học theo lời Phật dạy – tu thật – thì điều trước tiên phải giữ là giới.
Và sâu hơn nữa là nuôi dưỡng Tứ Vô Lượng Tâm: Từ, Bi, Hỷ, Xả.
Thấy người khác tu tốt hơn thì hoan hỷ.
Thấy người khác được kính trọng thì tùy hỷ.
Thấy người khác tinh tấn hơn, buông bỏ hơn thì học theo.
Người tu chân chính không chạy theo danh, lợi, quyền lực.
Cũng không sinh tâm đố kỵ, ganh ghét, rồi tìm cách công kích hay triệt hạ người khác.
Ánh sáng không sợ bóng tối.
Nhưng bóng tối lại sợ ánh sáng chiếu vào những góc khuất mà nó cố che giấu.
Khi một người không còn gì để mất, thì không ai có thể uy hiếp họ.
Nhưng khi một người còn quá nhiều thứ để giữ – danh tiếng, vị trí, quyền lực, vật chất – thì nỗi sợ mất đi những thứ ấy có thể khiến họ bất chấp đúng sai, hành động bằng mọi cách xấu ác.
Vì vậy, theo thời gian, những gì ẩn giấu rồi cũng dần lộ rõ.
Theo Pāli Canon, có hai hạng Tỳ-kheo (Bhikkhu) tu học chân chính theo lời Phật dạy và rất cao quý:
• Hạng thứ nhất: tu theo Luật tạng (Vinaya).
• Hạng thứ hai: tu theo Kinh tạng (Sutta).
Theo chú giải, hạng thứ hai là những người tu tập theo Chánh pháp (Dhamma) để hướng đến giải thoát; họ không nhất thiết phải thuộc về một tăng đoàn hay tổ chức nào.
Hạng người này vẫn rất cao quý, vì họ thực hành giới, định, tuệ, và vượt thoát tham, sân, ngã mạn, đố kỵ.
Bí quyết của thánh nhân là ăn ít, sống đời tam thường bất túc.
Bí quyết của bậc chân tu là sống đời buông bỏ và kham nhẫn đến tận cùng.
Bí quyết của bậc chân tăng được người đời kính trọng và sử sách ghi danh muôn đời là bần tăng – không nắm giữ tiền bạc, chứ không phải “phú tăng”.
— Tỳ kheo Tuệ Đức (Sư Rừng Gọi)
