HIỂU THƯƠNG – KHO BÁU ĐI THEO NGƯỜI
Trong dòng lịch sử của nhân loại, ở bất kỳ thời đại nào, người tu tập chân chánh và những ai sống vì cộng đồng luôn là những người dễ bị thử thách nhất. Có khi là hiểu lầm, có khi là tổn thương, có khi là mất tự do thân xác. Nhưng xuyên suốt chiều dài lịch sử ấy, có một sự thật chưa từng thay đổi: có những tài sản không bao giờ bị mất.
Trong tâm sư, không khởi lên đối kháng, chỉ khở lên sự hiểu.
Không khởi lên oán trách, mà là thương.
Bởi sư thấy rõ: mình có trong họ, và họ có trong mình.
Vì vậy, sư xin được lên tiếng – không bằng ngôn ngữ của hận thù, mà bằng lời Phật dạy trong Kinh Pāḷi nguyên thủy, nơi chỉ ra những kho báu đi theo người (Anugāmika Dhana), vượt ngoài mọi hoàn cảnh lịch sử, không gian và thân phận.
Tài sản thế gian & Tài sản tâm linh
Trong Kinh Kho Báu – Nidhikaṇḍa Sutta (Khuddakapāṭha), Đức Thế Tôn dạy rằng:
Của cải thế gian (āmisa) có thể:
-
bị thời gian làm hư hoại,
-
bị thiên tai cuốn trôi,
-
bị con người chiếm đoạt,
-
hoặc tan biến khi thân mạng chấm dứt.
Nhưng Đức Phật chỉ rõ rằng vẫn có những loại tài sản được gọi là Anugāmika Dhana
(Anugāmika: đi theo, đồng hành, không rời;
Dhana: tài sản, kho báu, phú quý):
Đó là những tài sản đi theo người,
không bị hư hao,
không thể bị tước đoạt,
và không mất đi, dù thân đang ở bất cứ hoàn cảnh nào.
Bảy loại Tài sản Bất hoại – Seven Noble Treasures
Đức Phật dạy về bảy loại tài sản cao quý (Dhana) – còn gọi là Aṅgasama Dhana
(Anga: tinh tuý giáo Pháp – essence of Dhamma;
Sama: chánh, đúng đắn).
Đây là tài sản trọn vẹn, được thành tựu nơi các chi phần thân – khẩu – ý, cũng như trong kiến thức, hành động và đạo đức, giúp đời sống tu tập trở nên vững chãi và cân bằng trước mọi hoàn cảnh, gồm:
-
Saddhā-dhana – Tài sản của niềm tin chân chánh
(The wealth of right faith) -
Sīla-dhana – Tài sản của giới hạnh thanh tịnh
(The wealth of moral virtue) -
Hiri-dhana – Tài sản của tàm – biết hổ thẹn với điều ác, điều bất thiện từ mình
(The wealth of moral shame) -
Ottappa-dhana – Tài sản của quý – biết sợ hậu quả bất thiện từ ý, khẩu/ngôn và thân/việc làm của mình
(The wealth of moral dread) -
Suta-dhana – Tài sản của sự học hỏi, nghe và hiểu Chánh pháp
(The wealth of learning the Dhamma) -
Cāga-dhana – Tài sản của sự bố thí, rộng lượng
(The wealth of generosity)
👉 Cũng gọi là Dāna – sự cho đi vô điều kiện, dâng hiến vì lợi ích chung. -
Paññā-dhana – Tài sản của trí tuệ giải thoát, được sinh khởi từ thiền tập (bhāvanā), thấy rõ thực tánh các pháp và đưa đến tự do nội tâm.
(The wealth of liberating wisdom, born of meditation, leading to inner freedom.)
Đức Phật gọi những tài sản ấy là Thánh tài
(Noble Treasure – Anugāmika Dhana), bởi vì:
“Những tài sản này luôn đi theo người, như bóng không rời hình.”
(Anugāmiko hoti)
Đó là những tài sản, những kho báu không bị thời gian làm hao mòn,
vẫn âm thầm đồng hành với người tu tập trong mọi cảnh giới.
Thân có thể đổi thay theo hoàn cảnh,
nhưng kho báu tâm linh thì không bao giờ rời người giữ Pháp.
Dù ở đâu, vẫn hoan hỷ trong Pháp (Rejoice in Dhamma), Pháp hỷ sung mãn
Lịch sử cho thấy:
có những bậc hiền trí từng sống giữa cung vàng,
có những vị từng ở nơi rừng sâu,
có những người từng bị giam giữ, lưu đày,
có những người rời bỏ thân mạng trong lặng lẽ.
Nhưng Dhamma (Pháp) không bị giam cầm.
Người có Anugāmika Dhana vẫn có thể:
-
Rejoice in Dhamma living – an trú trong đời sống chánh pháp,
-
Rejoice in Dhamma service – phụng sự bằng tâm trong sáng,
-
Rejoice in Heaven – an vui trong các cõi lành do phước thiện,
-
Rejoice in Nibbāna (Nirvana) – hướng về tự do tối hậu.
Thân có thể ở bất cứ nơi đâu,
nhưng tâm đã nương Pháp thì không còn bị giam hãm.
Không im lặng – nhưng nói bằng Trí & Bi
Như Đức Phật dạy: ‘Hận thù không thể diệt hận thù, chỉ có từ bi mới diệt được hận thù.’
Đạo Phật không dạy sự im lặng trước khổ đau của con người.
Nhưng Đức Phật dạy lên tiếng bằng trí tuệ,
và ôm trọn cuộc đời bằng bi tâm vô lượng (Karuṇā).
Người sống bằng giới – định – tuệ:
-
không cần chứng minh mình đúng,
-
không cần chiến thắng ai,
-
chỉ cần giữ cho kho báu nội tâm không bị vẩn đục.
Càng qua thử thách, Anugāmika Dhana càng hiển lộ.
Càng bị dồn ép, Cāga (Dāna) càng trở nên thuần khiết.
Lời gửi gắm
Với những ai đã, đang và sẽ dấn thân vì cộng đồng,
sư chỉ muốn nhắc một điều rất xưa – mà luôn mới:
Thân có thể bị trói buộc,
nhưng tài sản tâm linh thì không ai khóa được.
Chỉ cần sống tốt, thanh tịnh, không sợ hãi;
còn lại, để trời xanh an bài.
Kho báu đi theo người ấy
chính là ánh sáng âm thầm
dẫn lối qua mọi thời đại,
mọi cảnh giới,
cho đến tận bờ giải thoát.
— Tuệ Đức
Rừng Gọi