Đức Phật dạy quán thân bất tịnh để phá chấp ngã, không phải để ghê sợ thân, mà để thấy đúng sự thật.
Trong Aṅguttara Nikāya, hình ảnh “chín miệng vết thương” được nhắc đến như một ẩn dụ sâu sắc.
Thân này ví như một bọc da chứa đầy bất tịnh.
Mỗi người chúng ta có chín lỗ:
Hai mắt
Hai tai
Hai lỗ mũi
Một miệng
Hai lỗ dưới
Bảy lỗ trên, hai lỗ dưới —
ngày đêm rỉ chảy.
Nước mắt, nước mũi, ráy tai, đàm nhớt, mồ hôi, phân, nước tiểu…
Dù tắm ngày hai ba lần,
thân vẫn tiết ra bất tịnh.
Dù là người tu, thân vẫn là thân sinh học —
vô thường, phân hủy, chịu chi phối bởi nghiệp và thức ăn.
Quán như vậy không để khinh thân.
Mà để bớt mê thân.
THANH TỊNH KHÔNG BẮT ĐẦU TỪ NƯỚC TẮM
Có người chăm sóc thân rất kỹ,
nhưng tâm đầy tham – sân – si.
Có người sống giản dị,
ăn chay thanh đạm,
thực tập nhịn khô đầu đà,
giảm tối đa dục thực và hưởng thụ —
thân nhẹ, tâm nhẹ, mùi cơ thể cũng đổi khác.
Khoa học ngày nay cũng xác nhận:
thức ăn, nội tiết, trạng thái thần kinh
ảnh hưởng trực tiếp đến mùi cơ thể.
Khi tham dục giảm,
hệ thần kinh lắng dịu,
độc tố nội sinh giảm,
thân tự nhiên thanh hơn.
Nhưng điều quan trọng không phải là ít tắm hay nhiều tắm.
Điều cốt lõi là:
tâm có bớt cấu uế không?
NHỊN KHÔ ĐẦU ĐÀ – ĐỨC HẠNH CAO NHẤT?
Trong truyền thống đầu đà, kham nhẫn với đói khát, nóng lạnh, thiếu tiện nghi…
là phương tiện rèn luyện ý chí và phá chấp thân.
Nhịn khô đúng pháp, đúng sức, đúng trí tuệ
giúp hành giả:
giảm lệ thuộc
giảm dục vọng
tăng định lực
tăng tự chủ
Nhưng Đức Phật chưa từng dạy rằng hình thức khổ hạnh bên ngoài tự nó là “cao nhất”.
Cao nhất trong mọi hạng người
không phải là người chịu đựng nhiều nhất,
mà là người đoạn tận tham – sân – si.
Giới cao nhất
không nằm ở số ngày không tắm,
mà nằm ở chỗ
tâm không còn ô nhiễm.
QUÁN CHÍN LỖ – ĐỂ BỚT KIÊU MẠN
Thân này là chín miệng vết thương luôn rỉ chảy.
Nếu thấy sâu điều đó,
ta không còn kiêu mạn vì sắc đẹp.
Không còn tự hào vì thân thể.
Không còn chạy theo dục lạc.
Nhưng nếu từ đó sinh tâm hơn thua:
“Ai nhịn khô hơn, người ấy cao hơn”
thì ta lại rơi vào một dạng ngã mạn vi tế.
Đầu đà chân chính
không sinh tự tôn.
Chỉ sinh tự do.
THỨC TỈNH
Mỗi ngày ta tắm thân.
Nhưng ta có tắm tâm không?
Mỗi ngày ta lau sạch da thịt.
Nhưng ta có lau sạch tham – sân – si không?
Chín lỗ này nhắc ta:
thân vốn bất tịnh.
Chỉ có tâm thanh tịnh mới thật sự tỏa hương.
Hương của giới.
Hương của định.
Hương của tuệ.
Người kham nhẫn đầu đà với trí tuệ
đáng kính trọng.
Nhưng người đoạn trừ được ngã chấp
mới là bậc tối thắng.
Rừng Gọi không tôn vinh hình thức.
Rừng chỉ mời gọi trở về sự thật:
Thân này chín lỗ rỉ chảy,
Tâm kia một ngọn đèn soi.
Giới – Định – Tuệ hương bền mãi,
Thanh tịnh là hạnh tối cao.Thân như gốc mục giữa rừng,
Chín lỗ rỉ chảy vô chừng.
Tâm như suối nhỏ trong ngần,
Tự soi mà lắng xuống dần.Buông tham – sân – si lặng xuống,
Hương tuệ nở tựa hoa rừng.
Thân bất tịnh rồi tan mất,
Tâm sáng tự nở hương chân.Buông tham – sân – si xuống rồi,
Hương tuệ nở nhẹ giữa trời mênh mang.
Thân bất tịnh, hợp rồi tan,
Tâm sáng tự tỏa, dịu dàng mang hương…
Thân này không đáng để kiêu hãnh.
Tâm thanh tịnh mới là hương thơm bền lâu.
