Kính chào bác Minh Thái Minh Thái Nguyễn người thương Rừng Gọi và các đạo hữu,
Con vô cùng hoan hỷ với cái thấy sâu của bác. Trân trọng với tấm lòng của bác chia sẻ pháp nhịn ăn và thực dưỡng không mệt mỏi đến người hữu duyên.
Vấn đề bác nêu thực sự chạm đến cái “ngưỡng” của sự tu tập. Con xin được chia sẻ một góc nhìn từ tinh thần Rừng Gọi và tuệ giác của Bụt, nơi mà cái Đạo không nằm ở chữ nghĩa “nghe”, mà nằm ở sự “thấy” (Thấy Pháp là thấy Như Lai).
TRIÊU VĂN ĐẠO, TỊCH TỬ KHẢ HỶ: LÀ SỰ ĂN MỪNG SỰ SỐNG!
Thưa bác, câu này không phải là sự “phóng đại” hay “liều chết” của Khổng Tử, mà đó là trạng thái Pháp Hỷ Thực (lấy niềm vui thấy Pháp làm thức ăn).
1. Đạo không phải để nghe bằng tai, Đạo là để “Chạm” (Thấy Pháp)
Trong kinh Bụt dạy, khi một người thực sự “ngộ” được tính Vô Ngã, thấy rõ sự Tương Tức (Interbeing) giữa Rác và Hoa, giữa Tối và Sáng, giữa Sắc và Không… thì ngay khoảnh khắc đó, cái “Tôi” chật hẹp tan biến. Khi cái “Tôi” không còn thì ai chết? Và ai sợ chết? Sáng thấy được chân lý về sự bất diệt của dòng sống, thì chiều nay thân xác có tan ra làm phân bón cho cây rừng (Rừng Gọi), ta vẫn hân hoan vì đã được sống một ngày trọn vẹn trong sự tỉnh thức.
2. Ăn mừng sự sống trong từng hơi thở
Bác hỏi: “Nghe cả đời vui đến mức nào?”. Dạ, nếu nghe bằng ý căn thì chỉ là “thu nhặt rác kiến thức”, càng nghe càng nặng bụng. Nhưng nếu “nghe” bằng sự thực chứng — tức là tu chứng để thấu cái Tâm Kinh Bát Nhã — thì mỗi giây mỗi phút đều là một cuộc ăn mừng. Đạo không phải là đích đến sau khi chết, Đạo là con đường ta đang đi ngay dưới bàn chân trần. Sáng nghe Đạo, là sáng đó ta thực sự “Sống”, còn trước đó chỉ là “tồn tại” trong cơn mê ngủ. Được sống thực sự dù chỉ một buổi sáng, chẳng phải đã quá hỷ lạc sao?
3. Ngã và Vô Ngã: Sự hoán đổi của Hoa và Rác
Nhiều người sợ “Hiểu Đạo là chết liền”. Thực ra, cái chết đó là cái chết của cái Ngã giả tạm, của những tham sân si đang thắt nút trong lòng. Khi cái Ngã chết đi, tính Vô Ngã hiển lộ, ta thấy mình trong mây, trong nước, trong anh và trong tôi. Lúc ấy, “Tịch” (chiều) không phải là dấu chấm hết, mà là sự chuyển hóa đầy hân hoan như Hoa tàn thành Rác để rồi lại nuôi dưỡng mầm Hoa mới.
4. Ấn Vô Úy: Đích đến của sự Tự do tự tại
“Sáng thấy Đạo, chiều chết cũng vui” là vì người ấy đã tìm thấy cái Bất tử ngay trong hình hài Hữu hạn. Đó là sự tự do tuyệt đối, không còn bị kẹt vào sinh tử, không còn sợ hãi. Đó chính là Ấn Vô Úy mà người tu hướng tới.
Đây cũng chính là ý nghĩa sâu sắc của bức tượng Phật mà Thủ tướng Ấn Độ trao tặng Ngài Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong chuyến công du vừa qua. Một lời nhắc nhở cho tất cả chúng ta: Dù ở cương vị nào, đích đến cuối cùng vẫn là khả năng mỉm cười “Vô Úy” trước dòng đời vạn biến. Khi nắm được “Đạo”, ta nhận ra sự sống là dòng chảy bất tận; thân xác có thể “tịch”, nhưng tuệ giác và tình thương ta gieo trồng sẽ còn mãi.
Thấy Pháp ngay nơi thân này chính là lúc ta đang thực hành Ấn Vô Úy — che chở cho chính mình khỏi những cơn bão của tham, sân, si.
Tóm lại: “Thấy Pháp – See the truth” và “Vô Úy – Fearlessness”:
“The Truth is beyond words (I am forced to call it the Tao). But once you have touched this Truth, you attain the state of Abhaya (Fearlessness). As the ancient saying goes: ‘Awaken to the Way in the morning, and you may die content in the evening.'”
(Sự thật nằm ngoài ngôn từ (cưỡng chi viết Đạo). Nhưng một khi đã chạm tới Sự thật này, ta đạt tới trạng thái Vô Úy. Như người xưa nói: “Sáng nghe Đạo, chiều chết cũng vui”.)
Trong Kinh Pháp Cú (Dhammapada), câu kệ đề cập đến ý niệm này thuộc Phẩm Ngàn (Sahassa Vagga). Bản dịch của Hòa thượng Thích Minh Châu:
“Ai sống một trăm năm,
Không thấy pháp tối thượng (pháp sinh diệt),
Tốt hơn sống một ngày,
Thấy được pháp tối thượng”
Hân hoan ăn mừng sự sống cùng bác và cả nhà!
– Tuệ Đức (Sư Rừng Gọi)
