THẦY KHÔNG SỢ CHẾT, SAO LẠI LÊN TIẾNG ĐỤNG CHẠM?

Có người hỏi: “Thầy không sợ chết sao mà lại lên tiếng đụng chạm?”

Sư xin thưa: Người thực hành Chánh pháp không phải là người không biết quý trọng thân mạng, mà là người học cách không để nỗi sợ hãi chi phối lương tri và trách nhiệm.

Thân này vốn vô thường. Ai rồi cũng phải đối diện với sinh, già, bệnh, chết. Nhưng vì biết thân mạng quý giá và đời sống mong manh, chúng ta càng cần có trách nhiệm bảo vệ sự sống, nhất là sự sống của trẻ em, những người yếu thế và những người chưa đủ khả năng tự bảo vệ mình.

Sư không lên tiếng vì muốn đối đầu hay gây tổn thương bất kỳ ai. Sư lên tiếng vì những điều Sư tin rằng cần được nhìn nhận bằng lương tri, Chánh kiến và lòng từ bi.

1. Không sợ hãi không có nghĩa là không biết sợ

Lịch sử nhân loại đã nhiều lần chứng minh rằng sự im lặng trước bất công có thể khiến những tổn hại tiếp tục xảy ra. Có những người đã dám lên tiếng, dám bảo vệ sự thật và phẩm giá con người, dù phải đối diện với hiểm nguy.

Nếu ai cũng chỉ nghĩ đến sự an toàn của riêng mình, ai sẽ lên tiếng cho người yếu thế? Ai sẽ bảo vệ trẻ em? Ai sẽ nhắc nhở cộng đồng khi có những chính sách hoặc thực hành cần được xem xét thận trọng?

Người có lòng từ bi không thể thờ ơ trước nỗi đau của người khác. Người có trí tuệ cũng không thể chỉ nhìn lợi ích trước mắt mà quên đi những hệ quả lâu dài.

2. Bảo vệ sự sống phải đi cùng đạo đức và minh bạch

Y học có nhiều thành tựu đáng trân trọng. Việc cứu chữa, điều trị và hỗ trợ người bệnh là những đóng góp lớn lao của nhân loại.

Tuy nhiên, bất kỳ hoạt động y tế nào liên quan đến thân thể, mô và tạng người cũng cần được đặt trên nền tảng của sự tự nguyện, hiểu biết đầy đủ, tôn trọng phẩm giá con người và giám sát minh bạch.

Đặc biệt, đối với trẻ em và những người không đủ khả năng tự quyết định, trách nhiệm bảo hộ càng phải được đặt lên hàng đầu.

Không thể chỉ nhìn một hành động qua danh nghĩa tốt đẹp mà bỏ qua câu hỏi về quy trình, sự đồng thuận, quyền lợi của người hiến, người nhận và những nguy cơ có thể phát sinh.

Lòng tốt cần đi cùng trí tuệ. Y đức cần đi cùng minh bạch. Mọi quyết định liên quan đến sự sống và thân thể con người cần được xem xét thận trọng, có trách nhiệm và có cơ chế giám sát độc lập.

Sư không phủ nhận những giá trị của y học, cũng không kết luận hay quy chụp bất kỳ cá nhân, tổ chức nào. Sư mong muốn những vấn đề liên quan đến sự sống phải luôn được đặt dưới ánh sáng của sự thật, đạo đức và trách nhiệm cộng đồng.

3. Vô minh và minh triết — hai hướng tạo nên nghiệp và hệ quả

Trong giáo pháp, vô minh không chỉ là thiếu kiến thức, mà còn là không thấy rõ bản chất của sự vật, không nhận diện được tham ái, ích kỷ và những hệ quả từ hành động của mình.

Vô minh dẫn đến si mê, tham ái, ích kỷ; khiến con người làm tổn hại lẫn nhau, tàn phá môi trường sống, gây ô nhiễm đất, nước, không khí, hủy hoại núi sông, rừng biển và tạo nên ác nghiệp.

Minh triết nuôi dưỡng vô tham, lòng thương yêu và trí tuệ bảo hộ; giúp con người biết sống hài hòa, không làm hại người, không tàn phá thiên nhiên, không gây ô nhiễm môi trường sống, biết gìn giữ núi sông, rừng biển và vun bồi thiện nghiệp.

Minh triết không chỉ thể hiện qua cách ta đối xử với con người, mà còn qua cách ta sống và gìn giữ muôn loài cùng môi trường tự nhiên.

Bởi con người không thể thật sự bảo vệ sự sống nếu chỉ quan tâm đến lợi ích của mình mà quên đi những sinh linh khác, những dòng sông, cánh rừng, ngọn núi và môi trường đang nuôi dưỡng tất cả chúng ta.

4. Từ bi không đồng nghĩa với im lặng trước điều cần được làm rõ

Có người có thể hành động từ sự thiếu hiểu biết. Có người có thể chưa nhìn thấy hết những hệ quả từ việc mình làm. Vì vậy, người học Phật cần tránh nuôi dưỡng thù hận, nhưng cũng không nên lấy sự im lặng làm biểu hiện của từ bi.

Từ bi là không muốn ai phải chịu khổ. Trí tuệ là biết nhìn sâu vào nguyên nhân và hậu quả. Khi thấy một nguy cơ có thể gây tổn hại, chúng ta có trách nhiệm nêu lên bằng thái độ bình tĩnh, có căn cứ và không quy kết khi chưa đủ bằng chứng.

Sư không lên tiếng để kết tội ai. Sư mong những vấn đề còn chưa rõ được làm sáng tỏ, những quy trình cần thiết được minh bạch và mọi người đều được bảo vệ bằng đạo đức, pháp luật và trách nhiệm.

Họ có thể hành động từ sự thiếu hiểu biết; ta lên tiếng bằng lòng từ bi và trí tuệ.

5. Đại hùng – Đại lực – Đại từ bi – Đại trí tuệ

Đại hùng không phải là sự hung hăng hay đối đầu. Đại hùng là không cúi đầu trước nỗi sợ khi cần bảo vệ điều đúng.

Đại lực không phải là quyền lực để áp đặt người khác. Đại lực là sức mạnh nội tâm, sự kiên định với điều thiện và khả năng đứng vững trước những áp lực.

Đại từ bi không phải là chiều theo tất cả hay im lặng trước tổn hại. Đại từ bi là không quay lưng trước nỗi đau của chúng sinh, biết bảo vệ người yếu thế và không nuôi dưỡng hận thù.

Đại trí tuệ là thấy rõ đúng sai, nhân quả và hậu quả trước khi hành động; biết phân biệt sự thật với suy đoán, biết lên tiếng có trách nhiệm và biết dừng lại khi chưa đủ căn cứ.

Bốn phẩm chất ấy cần được nuôi dưỡng cùng nhau. Có dũng khí mà thiếu trí tuệ có thể gây tổn thương. Có lòng tốt mà thiếu hiểu biết có thể dẫn đến hậu quả không mong muốn. Có trí tuệ mà thiếu từ bi có thể trở nên lạnh lùng.

LỜI KẾT

Sư không lên tiếng vì thù hận một ai. Sư lên tiếng vì sự sống, vì trẻ em, vì những người yếu thế và vì trách nhiệm của người học Phật trước cộng đồng.

Thân này có thể vô thường, nhưng trách nhiệm bảo hộ sự sống không nên bị đánh mất vì nỗi sợ.

Sư mong mỗi người biết thương người, thương muôn loài, biết gìn giữ rừng xanh, núi sông, nguồn nước và môi trường sống. Bởi bảo vệ sự sống không chỉ là bảo vệ một cá nhân, mà còn là bảo vệ ngôi nhà chung của tất cả chúng ta.

Đại hùng là không cúi đầu trước nỗi sợ.
Đại lực là kiên định với điều thiện.
Đại từ bi là không quay lưng trước nỗi đau của chúng sinh.
Đại trí tuệ là thấy rõ đúng sai, nhân quả và hậu quả trước khi hành động.

Nguyện cho tất cả chúng ta đủ can đảm để nói lên điều cần nói, đủ từ bi để không làm tổn thương nhau, và đủ trí tuệ để cùng bảo vệ sự sống bằng Chánh kiến.

Sống tỉnh thức – thương yêu – bảo hộ sự sống.

Thích Tuệ Đức (Paññaguṇa)
*Rừng Gọi – Yêu thương bảo vệ thân tâm, bảo vệ môi trường.